جنبش حماس از آغاز پیدایش تاکنون -بخش اول

تاریخ انتشار : شنبه ۱۴ جدی ۱۳۸۷ ساعت ۰۶:۲۴
جنبش حماس از آغاز پیدایش تاکنون -بخش اول
اشاره: 
"حماس" نام اختصاری "حرکة المقاومه الاسلامیه " بوده که جنبش مقاومت مردمی ـ ملی است که تلاش می‌کند زمینه را برای آزادی و رهایی ملت فلسطین از ظلم و جور و همچنین آزاد سازی سرزمین غصب شده و مقابله با طرح صهیونیستی فراهم آورد.
جنبش"حماس" یک جنبش جهادی بمعنای فراگیر کلمه و بخشی از فرآیند نهضت اسلامی است که معتقد است،‌ این نهضت، بهترین شیوه جهت آزاد سازی فلسطین از رود تا دریاست. "حماس" یک جنبش مردمی، و به تعبیری عملی عبارت از جریان گسترده مردمی و ریشه در آحاد مردم فلسطین و امت اسلامی دارد.
"حماس" عقاید و مبانی اسلامی را اصلی ثابت برای هر تلاش علیه دشمن می‌داند. دشمنی که با مبنائی اعتقادی پرچمدار دشمنی با همه حرکت‌ها و طرح بیدارگری است. جنبش “حماس” همة آنانی را که به اصول جنبش معتقد بوده و آماده پذیرش پیامدهای درگیری و مقابله با طرح صهیونیسم باشد، در صفوف خود جای می دهد.
* آرم جنبش
آرم جنبش متشکل از عکسی از گنبد الصخره در وسط که نقشة کوچکی از فلسطین بر بالای آن قرار دارد و پرچم های قوسی شکل فلسطین گنبد را در برگرفته‌اند به گونه‌ای رسم شده‌اند که انگار آن را در آغوش گرفته‌اند بر پرچم سمت راستی عبارت “ لا اله الا الله ” و بر پرچم سمت چپی عبارت “ محمد رسول الله ” نوشته شده است. در قسمت زیرین گنبد عکس دو شمشیر به شکل ضربدر جای دارد و چارچوب زیرین قبه را تشکیل می دهند. کلمه فلسطین در بخش زیرین تقاطع دو شمشیر حک شده و عبارت حرکه المقاومه الاسلامیه ـ حماس ـ ( جنبش مقاومت اسلامی فلسطین ـ حماس‌ـ) نیز در قسمت زیرین آرم و بر روی نواری نوشته شده است. عکس مسجد و عبارت لا اله الا الله و محمد رسول الله سمبلی از اسلامیت مسأله فلسطین بوده و ژرفای اعتقادی آن را نشان می دهد. در حالیکه خود نقشه مبین موضع اصولی و ثابت جنبش “حماس” در قبال درگیری موجود با صهیونیست ها بوده و اینکه هدف غایی این درگیری همانا آزاد سازی کل فلسطین با مرزهای مشخص شده در قیمومیت از لوث اشغالگری و نیز بیانگر مخالفت جنبش با محدود سازی آرمان فلسطین در محدوده سرزمین های اشغالی ۱۹۴۸ می باشد. و امّا دو شمشیر که چون همیشه در اندیشه عربی نشانگر توان و پاکی است.
جنبش “حماس” که درگیر کشمکش با اشغالگری است که به هیچ کس از ارزش های انسانی پایبند نیست، توان و نیروی خود را بدون هیچ انحراف و انعطافی متوجه خصم حقیقی اش می کند.
* شکل گیری و پیشرفت
گرچه جنبش مقاومت اسلامی "حماس" بیانیه اعلام موجودیت خود را در ۱۵ دسامبر ۱۹۸۷ م منتشر ساخت، اما ریشه های شکل گیری جنبش به دهه های چهل این قرن (میلادی) باز می گردد. به دیگر سخن “حماس” امتدادی از جماعت اخوان المسلمین بشمار می رود. اخوان المسلمین پیش از اعلام موجودیت جنبش اسامی دیگری برای بیان مواضع سیاسی خویش در قبال مسأله فلسطین از جمله “المرابطون علی ارض الاسرا ” و “جنبش مبارز اسلامی ”و.. استفاده کرده بود.
* انگیزه پیدایش
شکل گیری جنبش مقاومت اسلامی “حماس” نتیجه فعل و انفعال عوامل عدیده‌ای است که ملت فلسطین از فاجعه نخست سال ۱۹۴۸ بطور اعم و شکست سال ۱۹۶۷م بطور اخص به آن دچار شده و این عوامل از دو عامل بنیادین نشأت می گیرند که عبارتند از: تحولات سیاسی مسأله فلسطین و شرایطی که تا پایان سال ۱۹۸۷م بدان رسیده بود و دیگری رشد بیداری اسلامی در فلسطین و وضعیتی که در نیمه‌های دهه هشتاد (میلادی) پدید آمده بود.
الف ـ تحولات سیاسی مسأله فلسطین:
از آنجائیکه بتدریج برای ملت فلسطین روشن گشت که آرمانش، که برای او حکم مرگ و زندگی را داشته و جنگ تمدن ها میان عرب‌ها و مسلمانان از یکسو و صهیونیست‌ها از سوی دیگر می‌باشد، پس از وقوع فاجعه، دگرگون و به مسأله آوارگان یا زدودن آثار تجاوز و چشم پوشی از دو سوم فلسطین (در پی شکست سال ۱۹۶۷) در آمده است، خود زمام امور قضیه‌اش را بدست بگیرد و در نتیجه سازمان آزادیبخش فلسطین و گروه‌های مقاومت مردمی تأسیس شدند.
امّا مشی انقلاب فلسطین که در سازمان آزادیبخش تبلور یافته بود در دهه هشتاد به سبب تحولات داخلی و خارجی دچار تغییراتی شد که موجب تضعیف آن شده و دیدگاهایش متزلزل گشت. البته دهة هفتاد نیز شاهد تحولات بسیاری بود که همگی حکایت از آن داشت که این امکان وجود دارد سازمان آزادیبخش راه حل میانه‌ای را که در واقع به زیان مردم و امت بوده و با نص صریح منشور ملی فلسطین مغایرت دارد، بپذیرد. این علایم و احتمالات پس از امضای قرارداد کمپ دیوید و تجاوز صهیونیست‌ها به جنوب لبنان و محاصره بیروت در سال ۱۹۸۲ به طرح‌های روشن و روبه رشد فلسطینی بدل گشت.
محاصره بیروت برغم پایداری تاریخی مقاومت فلسطینی در آن بزرگترین توهینی بود که امت پس از جنگ ۱۹۶۷ بخود دیده بود و یک پایتخت عربی به مدت سه ماه در محاصره بود بدون آنکه با هرگونه عکس العمل قابل توجه عربی مواجه شود، همین امر موجب تضعیف ساف و خروج آن از لبنان شد و نهایتاً گرایشات درون سازمانی (ساف) که قایل به دستیابی راه حل سازش با دشمن بودند، بطور جدی مطرح شدند.
طرح های سازش دربرگیرنده، چشم پوشی از اصول بنیادین قاعده مناقشه و کشمکش با طرح صهیونیستی بود و عبارت بودند از:
۱ـ برسمیت شناختن حق موجودیت برای رژیم صهیونیستی در سرزمین فلسطین
۲ـ چشم پوشی از بخش عمده‌ای از خاک فلسطین به نفع صهیونیست‌ها.
در چنین شرایطی که با اقبال رهبران ساف مواجه گردید، راهبرد مبارزه مسلحانه کم‌ رنگ شد، همانگونه که توجه عربی ـ بین المللی به مسأله فلسطین کمتر و کمتر شده بود. در همین حال اکثر کشورهای عرب با غرض یا بی غرض و با روحیه‌ای تنگ نظرانه درصدد جا انداختن و تثبیت مفهوم اقلیمی بودند بویژه اینکه اتحادیه عرب در اجلاس رباط (۱۹۷۴م) طی مصوبه‌ای سازمان آزادیبخش فلسطین را تنها نماینده قانونی ملت فلسطین برشمرد.
با شروع جنگ عراق و ایران مسأله فلسطین برای جهان عربی ـ بین المللی کاملاً به یک مساله حاشیه‌ای بدل گشت به موازات این رویداد، سیاست رژیم صهیونیستی متأثر از تشویق‌ها و حمایت‌های بیدریغ آمریکا خیره سرانه‌تر و گستاخانه‌تر می‌گشت. خاصه اینکه سال ۱۹۸۱ شاهد چند رویداد حساس بود و از آن جمله امضای قرار داد همکاری های استراتژیک میان رژیم صهیونیستی و امریکا، الحاق بلندی‌های اشغالی جولان سوریه به رژیم صهیونیستی و نیز انهدام رآکتورهای هسته‌ای عراق توسط بمب افکن های صهیونیستی.
در حالیکه کشورهای عرب دل به سراب امید حکومت‌های آمریکا بسته و امیدوار بودند، رادیکالیسم صهیونیستی با هیمنه احزاب راستگرا بر مراکز قدرت به رشد و تحکیم خود ادامه می داد. سیاست بازدارنده ای که رژیم صهیونیستی از سالیان دراز در پیش می گرفت، هیچگاه محل اختلاف نبوده است و دقیقاً به همین دلیل و با خیره سری کامل عملیات “حمام الشط” ـ آبتنی کنار دریا ـ را به اجرا گذاشت، عملیاتی که طی آن مقر سازمان آزادیبخش فلسطین در تونس (۱۹۸۵م) بمباران گردید. این عملیات از سوی آمریکا مورد تائید قرار گرفت.آمریکائی که عرب‌ها به آن بسیار امید داشتند تا تحقق بخش آرزوها و خواسته‌های اجلاس های متعددشان باشد !!.
در عرصه بین المللی نیز ایالات متحده آمریکا گام های بلندی برداشته و از اتحاد جماهیر شوروی بسیار فاصله پیدا کرده بود و توانست خواسته‌ها و هیمنه خود را نه تنها بر منطقه که بر سرتاسر جهان تحمیل کند.
مشکلات و چالش های روزمره در درون پیکرة اتحاد جماهیر شوروی ایجاب می کرد که شوروی به اوضاع درونی خود بپردازد و لذا این توجه و عنایت منتج به دگرگونی در اولویت‌های اتحاد جماهیر شوروی و عقب نشینی تدریجی آن از تنش‌ها و کشمکش های منطقه و باز گذاردن مجال و میدان بر آمریکائیان شد. نقش شوروی در منطقه طوری پایان یافت که هیچکس از دولت‌های عرب و اکثریت گروه‌های فلسطینی انتظارش را نداشتند و در نتیجه آسیب هایی به مواضع سیاسی آنان در قبال درگیری موجود رساید.
ب ـ محور بیداری اسلامی:
فلسطین هم بسان دیگر کشورهای عرب شاهد رشد و نمو بیداری اسلامی ملموسی بود و همین امر باعث شد تا نهضت اسلامی بلحاظ اندیشه و سازماندهی در فلسطین اشغالی ۱۹۴۸ و همچنین در میان محافل و مجامع فلسطینی خارج مرزها رشد و توسعه یابد. بطوریکه جریان و طیف اسلامی در فلسطین بخوبی به این قناعت رسید که با چالش بالقوه‌ای مواجه می‌باشد که پیامدهای آن عبارتند از:
نخست: اینکه مسأله فلسطین تا پائین ترین پله نردبان اولویت‌های کشورهای عربی تنزل پیدا کرده است.
دوم: اینکه طرح و پروژه انقلاب فلسطین از رویارویی با طرح صهیونیستی و پیامدهای آن به صورت همزیستی با آن و محدود کردن اختلاف‌ها در شرط‌های این همزیستی در آمده است.
در سایه این دو عقب نشینی و انباشت پیامدهای منفی و سرکوبگرانه و جائرانه صهیونیستی برضد ملت فلسطین از یکسو و نضج اندیشه مقاومت در میان احاد مردم فلسطین چه در داخل و یا خارج آن ضرورت یک طرح و برنامه فلسطینی ـ اسلامی ـ جهادی بیش از پیش احساس می شد و شکل و شمایل اولیه آن در گروه جهادی سال ۱۹۸۱ و نیز گروه شیخ احمد یاسین در سال ۱۹۸۳ و غیره ترسیم شد.
اواخر سال ۱۹۸۷ شرایط و بستر برای بروز و ظهور طرح نوینی که با طرح صهیونیستی و گسترش آن مقابله کند و بر مبانی جدید و متناسب با دگرگونی‌های داخلی و خارجی استوار باشد، به حد کافی نضج و رشد پیدا کرده بود.
جنبش مقاومت اسلامی “حماس” پاسخی طبیعی بود به شرایطی که ملت فلسطین و آرمان عدالتخواهانه‌اش از زمان تکمیل شدن اشغال فلسطین از سوی صهیونیست‌ها در سال ۱۹۶۷ به خود دیده بود. آگاهی عمومی در میان آحاد مردم و نیز آگاهی شاخص و متمایز جریان اسلامی در تبلور طرح جنبش مقاومت اسلامی که نشانه های آن در دهه هشتاد شکل گرفته بود، سهم وافری داشت، بطوریکه شاخه هایی برای سازوکار مقاومت تأسیس گردید همچنین از سال ۱۹۸۶ بستر و پایگاه مردمی جریان اسلامگرا، با هدف آمادگی عملی جهت پیشبرد مقابله مردمی با اشغالگری صهیونیسم ایجاد شد.
رویارویی دانشجویان دانشگاه‌های النجاح و بیرزیت در کرانه باختری و همچنین درگیری دانشجویان دانشگاه اسلامی غزه با نیروهای اشغالگر شرایط و زمینه مناسب برای پیوستن توده‌های مردم فلسطین به جریان مقاومت ضد اشغالگری را فراهم آورد خاصه اینکه سیاست‌های جائرانه، اقدامات سرکوبگرانه و روش‌های قهرآمیزی که صهیونیست‌های اشغالگر در پیش گرفته بودند، در وجود و درون شهروند فلسطینی انباشته و متراکم شده به انگیزه‌ای مضاعف برای مقاومت و رشادت در برابر اشغالگری تبدیل شده بود.
* تحول و دگرگونی
اقدام جنایت آمیز یک راننده کامیون صهیونیست که در تاریخ ۶/۱۲/۱۹۸۷ یکدستگاه وانت کارگران عرب را در اردوگاه پناهندگان فلسطینی جبالیا زیر گرفت و چهار تن از فرزندان ملت فلسطین را به شهادت رساند، مثابه اعلان ورود به مرحله نوینی از جهاد و مبارزات مردم فلسطین بود و لذا پاسخ به این جنایات آشکار همانا اعلام بسیج عمومی بود.
نخستین بیانیه جنبش مقاومت اسلامی (حماس) روز ۱۵/۱۲/۱۹۸۷ صادر و بدینسان مرحله دیگری از مبارزات مردم فلسطین برضد اشغالگری تجاوزکارانه صهیونیستی آغاز گردید. در این مرحله جریان و طیف اسلامی به منزله نوک پیکان و سرنیزه مقاومت گشت.
ظهور جنبش (حماس) نگرانی دشمن صهیونیستی را برانگیخته و سرویس های اطلاعاتی رژیم صهیونیستی نیروهای خود را برای پی گیری جنبش و شناسائی رهبران آن بسیج کردند، مقام های اشغالگر بمحض اینکه دریافتند، توده‌های مردم به فراخوان‌های جنبش در خصوص اعتصابات و سایر فعالیت‌های مقاومت خیلی راحت پاسخ می‌دهند و از آن استقبال می کنند و چون منشور جنبش منتشر گشت صهیونیست ها خیلی سریع به دستگیری و بازداشت کادرهای جنبش و هواداران آن روی آوردند.
پردامنه ترین موج بازداشت و دستگیری‌هایی که جنبش در معرض آن قرار گرفت در ماه مه ۱۹۸۹ روی داد و طی آن شیخ مجاهد احمد یاسین رهبر و بنیانگذار جنبش دستگیر شدند.
بدنبال گسترش و تحول راهکارهای مقاومت از سوی جنبش که به شکل اسارت گرفتن سربازان صهیونیست (زمستان ۱۹۸۹) و ابتکار جنگ سلاح سرد در سال ۱۹۹۰ بود، موج بازداشت و دستگیری های وسیعی در صفوف جنبش (دسامبر ۱۹۹۰) صورت گرفت و مقام های اشغالگر به تبعید چهار تن از مسؤلان و رهبران جنبش مبادرت ورزیدند و عضویت در جنبش را جرم و جنایتی دانستند که مستحق عقوبت و مجازات‌های سنگینی است!
حماس در اواخر سال ۱۹۹۱ با اعلام شاخه نظامی خود موسوم به گردان های شهید عزالدین قسام وارد مرحله دیگری از پیشرفت و تطور خود شد. نمودار فعالیت‌های ضد صهیونیستی این واحد ( شاخه نظامی) حرکت روبه رشدی به خود گرفت به طوریکه در دسامبر ۱۹۹۲ رزمندگان جنبش عملیات به اسارت گرفتن سرباز “نسیم تولیدانو” را به مورد اجرا در آوردند. در پی این عملیات مقام‌های اشغالگر به بازداشت و دستگیری وسیع هواداران و افراد جنبش دست زدند و اسحاق رابین نخست وزیر وقت دشمن صهیونیستی در یک اقدام بی سابقه تصمیم به تبعید ۴۱۵ تن از فرزندان مخلص این ملت (فلسطین) گرفت تا به خیال خود جنبش حماس را مجازات کرده باشد، تبعیدیان جنبش های حماس و جهاد اسلامی نمونه‌ای کم نظیر از پایبندی و تمسک رزمنده مجاهد به سرزمینش را تحت هر شرایط و به هر بهایی را به مقصد ظهور رساندند. این عزیزان کاری کردند که رابین مجبور شد با بازگشت آنان که یکسال را در برهوت و در اردوگاه موقت مرج الزهور جنوب لبنان گذرانده بودند، موافقت کند.
تبعید این شمار قابل توجه به هیچ وجه نتوانست فعالیت جنبش “حماس” و شاخه نظامی آن را متوقف سازد، بلکه سال ۱۹۹۳ شاهد رشد محسوس درگیری‌های مردمی با نیروهای اشغالگر صهیونیستی بود و این رشد با روند فزاینده عملیات و حملات نظامی علیه سربازان و شهرکنشینان اشغالگر همراه بود. و این مهم دشمن را بر آن داشت تا در تلاشی مذبوحانه و با این گمان که جلوی رشد دامنه و گستره مقاومت را بگیرد، کرانه باختری و نوار غزه را منطقه بسته اعلام کند.
در فوریه ۱۹۹۴ یک شهرک نشین تروریست یهودی بنام باروح گلداشتاین در اقدامی جنایتکارانه نمازگزاران مسجد الخلیل را به رگبار بست که بر اثر آن ۳۰ فلسطینی شهید و قریب به ۱۰۰ تن دیگر مجروح شدند.
حجم سنگین این جنایت و فعل و انفعالات آن جنبش “حماس” را واداشته تا جنگ فراگیری را بر ضد اشغالگری صهیونیستی اعلام و محدوده عملیات خود را گسترش دهد بطوریکه هر اسرائیلی را که زمین عربی داخل فلسطین را متصرف گردد، شامل شود تا صهیونیست ها مجبور شدند به جنایات خود علیه غیر نظامیان بی دفاع فلسطین پایان دهند.
امروزه جنبش “حماس” به عنوان نیروی شماره یک رودر روی پروژه صهیونیستی ایستاده است و برغم حملات فراگیر و خصمانه‌ای که با آن مواجه گردید، همچنان نیروی اساسی حافظ پویایی و تداوم آرمان فلسطین بشمار می رود و به همة احاد امت عرب و اسلامی و آزادگان جهان اطمینان می‌دهد که می‌توان در برابر پروژه صهیونیستی که از دهه نود در دوران طلائی بسر می برد مقابله کرد و بأذن پروردگار آن را شکست داده و از میان برداشت.
کد مطلب: 5812
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل