۳
 

دیورند، از واقعیت تاریخی تا ابزار سیاسی

تاریخ انتشار : سه شنبه ۱۷ ثور ۱۳۹۲ ساعت ۰۷:۲۰
دیورند، از واقعیت تاریخی تا ابزار سیاسی
بربنیاد وقایع و گزارش‌های روز بار دیگر مناسبات دو کشور افغانستان و پاکستان به علت اختلافات مرزی به تشنج گراییده و حتا زدوخوردهای نظامی نیز صورت گرفته است. بروز دوباره اختلاف‌ها و رویدادهای مرزی سبب برانگیختن احساسات مردم در دو طرف مرزگردیده و دولت‌های مربوطه را مجبور به واکنش‌های سخت نموده است.
در ارتباط به موضوع بنابه دلایل/علل زیاد هنوز مسئله خط دیورند در حافظه اجتماعی و سیاسی(حداقل) مردم افغانستان تصویری کاملا روشن و دقیق وجود ندارد. هرچند با اوج گیری اختلاف‌های احساسات ملی یا وطن دوستانه نیز اوج می‌گیرد؛ اما پرواضح است که مسایل سیاسی و ملی کشورها را فقط با تکیه بر احساسات نمی‌توان مورد توجه قرار داد. نکته‌ی دیگر که به دلیل پیش‌گیری از هرگونه سوء تفاهم باید یاد آور گردم اینست که دفاع از وطن و تمامیت ارضی همانطور که برای همه ملت‌های دنیا یک حق ثابت و غیرقابل تردید می‌باشد، برای مردم افغانستان نیز این حق ثابت بوده و آنان حق دارند که در برابر متجاوز به حریم شان با تمام توان و همت خویش به دفاع برخیزند. چنانچه تاکنون اینگونه بوده است.
تاریخچه خط مرزی دیورند بر اساس برخی از منابع قابل دسترس چنین است که این خط مرزی در زمان فرمان‌روایی امیر عبدالرحمن خان، طی معاهده‌ای با هند تحت استعمار بریتانیا تعیین شد. اما بعد از به وجود آمدن کشور پاکستان، موضع گیری‌های حکومت های وقت افغانستان بنابه علل مختلف از تایید یا سکوت و یا رد آن در نوسان بوده است. اماچگونگی تعیین این خط مرزی همواره سبب بروز اختلافاتی بین دو کشور گردیده‌است.
برخلاف آنچه که زمامداران کشور هرچند وقت نسبت به این موضوع حساسیت نشان داده و از حل مسئله مرزی دیورند انکار ورزیده اند، اسناد و مدارک و تحلیل‌های تاریخی و سیاسی که آگاهان این عرصه در آثار شان ارائه می‌دارند مدعی هستند که، خط دیورند مساله حل شده است و مرز رسمی افغانستان و پاکستان از طرف شاهان وقت (عبدالرحمن، حبیب الله، نادر، امان الله و ظاهر شاه) به رسمیت شناخته شده و از هر نگاهی این قضیه حل و فصل گردیده است. این آگاهان با استناد به منابع در دست داشته معتقد اند که معاهده ديورند از نظر جغرافياي سياسي مراحل قانوني خويش را بيش از 90 درصد طي نموده است. از جمله آورده اند که امير حبيب‌الله خان در 12 مارچ 1905 م (1284 خورشيدي) در معاهده‌ي معروف «دين ـ حبيب‌الله» يا معاهده «خال» با سر «لوییس دين» معاهده «ديورند» را قرار ذيل تأييد و به رسميت شناخته است: "اعلي حضرت متذكره (حبيب‌الله) بدين وسيله توافق مي‌نمايد كه در امور مهم اساسي و فرعي مندرج معاهده (ديورند) در ارتباط به امور داخلي و خارجي و ساير تفاهماتي كه اعلي حضرت پدر مرحومم با حكومت اعلي بريتانيا منعقد نموده، مطابق آن عمل كرد، من هم مطابق همان موافقتنامه و معاهده، [ديورند] عمل نموده‌ام، عمل مي‌نمايم و عمل خواهم كرد و من در هيچ معاهده و پیماني آن‌ها را نقض نمي‌نمايم." در بخش‌های دیگری از روایت و  تحلیل‌های تاریخی آمده است که شخص محمد نادر خان روز افتتاح «شوراي ملي»  مورخ 1931 م ـ (1310 خورشيدي) به صراحت اعلام كرد: "سياست من در افغانستان، سر و راز ندارد و سياست آشكار است، تمام معاهداتي را كه، حكومت‌هاي گذشته با دول متحابه، عقد كرده بودند، تصديق كرده‌ام، ديگر هيچ معاهدة سري و علني ننموده‌ام... من هميشه توصيه مي‌كنم، موقعيت جغرافيايي افغانستان، هيچ گاه سياست‌هاي سري را تحمل ندارد." و باز آورده شده است که در دوران زمامداري دكتور نجيب‌الله 1988 م (1367 خورشيدي) معاهده «ژنو» ميان دولت افغانستان و پاكستان تحت نظارت سازمان ملل متحد به تضمين ايالات متحده امريكا و اتحاد شوروي امضا گرديد، كه در ماده دوم اين معاهده دو كشور، حاكميت ملي و تماميت ارضي همديگر را محترم شمرده تعهد به عدم مداخله را داده‌اند. اين معاهده خود نوعي به رسميت شناختن سرحد ديورند محسوب مي‌گردد. قابل یاد آوری است که نقل و تحلیل‌های تاریخی و سیاسی یاد شده بر منابعی دارای اعتبار از جمله آثار امير عبدالرحمن خان، تاج التواريخ؛ غلام محمدغبار،افغانستان در مسیرتاریخ؛محمدصدیق فرهنگ، افغانستان در پنج قرن اخیر؛ لودويك ادمك، تاریخ روابط سياسي افغانستان؛ غلام محمد محمدي، بررسي تاريخ سرحد ديورند؛ و.... استناد شده است.
حال پرسش این است اگر روایت‌ها و تحلیل‌های تاریخی و سیاسی فوق واقعیت دارد، پس چرا مسئله خط دیورند به مثابه یک معمای بحران آفرین و چالش‌زا میان دو کشور افغانستان و پاکستان باقی‌مانده و تمام ساحه زندگی جمعی دو ملت را تحت تاثیر منفی قرار داده است؟ در پاسخ به این پرسش نیز پاسخ‌های گوناگونی ارائه شده است که بخاطر رعایت اختصار آنچه در اینجا آورده می‌شود این است که طرح این مسئله در طول سالیان بیشتر ریشه و رنگ و بوی سیاسی دارد تا نگاه واقع بینانه و احساس وطن دوستانه . نگارنده نیز بدین باور است که اگر زمامداران کشور واقعا خواهان حل این مسئله بعنوان حق مردم افغانستان، بودند تاکنون از طریق مشروع و با داوری مراجع با اعتبار بین المللی می‌توانستند بجایی برسانند. اما بارها و بارها شاهد بوده ایم که یا در زمان اوج گیری مشکلات داخلی و یا چالش‌های بیرون مرزی دولت‌مداران به عمده ساختن موضوع دیورند پرداخته اند. چنانچه حکومت کنونی طی سال‌های گذشته این مسئله را مسکوت گذاشته و از حکومت پاکستان بعنوان برادر یاد می‌نمود؛ اما در شرایط کنونی از این موضوع برای مسایل داخلی و منطقه ای قصد هزینه گذاری دارد. به نظر می‌رسد که حکومت افغانستان داعیه دیورند و پشتونستان را به اراده آزاد خود آن مردم واگذار نموده و خود از دخالت‌های مشکوک و ابزاری خود داری ورزد. زیرا که توسل به چنین شیوه‌هایی هرگز بسود افغانستان نبوده، بلکه پیامدهای ناگواری را نیز بدنبال داشته است. حکومت مسئولیت دارد که بجای ایجاد جنجال‌های فرعی و انحرافی به تقویت بنیادهای ملی داخلی همت گمارد. در پایان بازهم تاکید می‌گردد که این نوشتار هرگز مسئله دفاع از تمامیت ارضی کشور را نفی ننموده و بر حق دفاع مشروع در برابر متجاوز تاکید دارد. اما نباید اجازه داد که سیاست‌های خام و عوام‌فریبانه فرصت‌های تاریخی ما را نابود سازد.
عبدالشکور اخلاقی
 
 
کد مطلب: 22257
 


 
گروه دانشجویان مقیم کانادا
۱۳۹۲-۰۲-۱۷ ۰۷:۲۰:۰۰
سلام این جانب داری شما ازکشورمتجاوزپاکستان این رامیرساندکه شما پاکستانی خاین به کشورافغانستان عزیز هستیدهمچنین شمابا این کارتان پایبندخون شهیدان مرزی نبوده اید اگرمطلب فوق رابرنداریدسایت شما راحک خواهیم کردگره دانشجویان مقیم کانادا (8699)
 
شریفی
۱۳۹۲-۰۲-۱۷ ۰۷:۲۰:۰۰
در این مقاله هیچ جانبداری از پاکستان نشده و نگارنده فقط به حقایق تاریخی اشاره کرده است.تجاوز پاکستان به افغانستان با حمایت امریکا و کانادا آنقدر آشکار است که کسی نمی تواند آن را انکار کند. گذشته از آن هرکس حق دارد نظر خود را بگویدخواه موافق، خواه مخالف.این آقایان دانشجویان چگونه دانشجوهستند که برای کسی حق آزادی بیان قایل نیستند.نکند اینها برادران طالب انتحاری فرهنگی و رسانه‎ای هستند که که می خواهند علیه سایت پیام آفتاب عملیات انتحاری انجام دهند؟ (8701)
 
ولی
Norway
۱۳۹۶-۰۷-۲۷ ۱۶:۳۸:۳۲
بسیار مستند بود پادشاهان گذشته ما همه تاید کرده است باید این معضل را خط تمام گذاشت درود برشما (17840)
 
نام و نام خانوادگی
ایمیل