سلفي‌هاي مصر در مسير انشعاب يا اختلاف

تاریخ انتشار : دوشنبه ۲۳ دلو ۱۳۹۱ ساعت ۱۳:۳۲
سلفي‌هاي مصر در مسير انشعاب يا اختلاف
حزب الوطن به‌تازگي از حزب النور كه عمده‌ترين ائتلاف سلفي در مصر بود جدا شده‌است. افزايش پرشمار تعداد احزاب سلفي در مصر به‌نظر مي‌رسد بيشتر به‌دليل اختلافات سياسي و يارگيري‌هاي شخصي باشد تا انگيزه‌هاي مذهبي و ايدئولوژيك. درحالي‌كه اكنون نزديك به 15حزب و گروه به‌عنوان احزاب سلفي در مصر ثبت شده‌اند، تنها نيمي از اين تعداد از نظر سياسي فعال هستند. جديدترين اين احزاب حزب الوطن است به رهبري عماد عبدالغفور و چند نفر ديگر از اعضاي بلندپايه بريده از حزب النور.
عبدالغفور اگرچه از بيان دلايل پشت پرده تصميمش براي ترك حزب النور خودداري كرده اما اخباري وجود دارد كه نشان مي‌دهد دليل اين كار اختلافات شخصي ميان او و ديگر چهره‌هاي برجسته حزب مانند ياسر برهمي و اشرف ثابت است. اين منابع خبري مي‌گويند عبدالغفور به‌دنبال اين بود كه با كاهش نقش ايده‌هاي سلفي‌گري در اداره امور حزب، مذهب را از سياست جدا كند اما برهمي و ديگران مي‌خواستند كه وضعيت موجود حفظ شود و تغييري نكند.
فهرست احزاب سلفي در مصر اكنون شامل حزب البنا و التنميا (شاخه سياسي جماعت اسلامي)، الفضل، النور، الامه المصريه(كه به رهبري ابواسماعيل در حال تشكيل است) شعب(شاخه سياسي حزب قباه السلفيه)، اصلاح، النهضت و العرب است.
مروري سريع بر برنامه‌هاي چهار حزب از اين احزاب نشان مي‌دهد كه اينها اساسا تفاوت‌هاي ايدئولوژيك چنداني با هم ندارند. اما درحالي‌كه درباره مفاهيم كلي اجراي قوانين شريعت نوعي توافق ميان اين گروه‌ها وجود ندارد، اختلافاتي در جزئيات چگونگي رفتارها ديده مي‌شود. بعضي رويكردي عملگرايانه نسبت به سياست دارند و بعضي به‌دنبال رويارويي هستند. عده‌اي هم نسبت به اصول اوليه و اساسي بسيار سختگير هستند. از اصول مشترك اين احزاب و گروه‌ها، نقش مذهب در زندگي اجتماعي، سياسي و اقتصادي، حفظ شريعت اسلامي به‌عنوان منبع اصلي قانونگذاري و اسلام به‌عنوان مذهب رسمي كشور است.
در برنامه حزب النور آمده‌است، حكومت نه سكولار است نه مذهبي بلكه يك حكومت مدرن ميانه‌رو است كه اصول همزيستي ميان شهروندان را رعايت مي‌كند. از نظر حزب النور، متن قانون اساسي درباره شريعت اسلامي، مرجع اصلي و نهايي نظام سياسي مصر است.
حزب اصالت كه ديگر حزب سلفي شبيه نور است، مهم‌ترين نقش حكومت را احترام و رعايت حقوق شهروندان و آزادي‌هاي آنها در چارچوب شريعت اسلامي مي‌داند. عدالت اجتماعي در كانون توجه برنامه حزب فضل قرار دارد و اين حزب بر توزيع ثروت ملي تأكيد مي‌كند. در برنامه كاري اين حزب تأكيد ويژه‌اي بر نقش حكومت در تأمين امنيت شهروندان و تأمين زندگي آبرومندانه براي آنها بدون توجه به مذهب، جنسيت يا تبارشان شده‌است.
درحالي‌كه در اكثر برنامه‌هاي كاري احزاب لفاظي و شعار ديده مي‌شود اما گاهي اين شعارها به موعظه‌هاي مذهبي شباهت پيدا مي‌كند. تأكيد بر اينكه دمكراسي و آزادي تنها در چارچوب قوانين اسلامي حاصل مي‌شود، خط اصلي همه اين احزاب و گروه‌هاست.
اساس معضلي كه اكنون پيش روي اسلامگرايان مصر و به‌ويژه سلفي‌ها وجود دارد، نكته‌اي است كه ناجه ابراهيم از اعضاي برجسته جماعت اسلامي در نوشته‌اش درباره رابطه دشوار ميان مذهب و سياست به آن اشاره كرده‌است. ابراهيم به اين نكته اشاره كرده كه پروژه اسلامگرايان مبتني بر سه اصل است: مذهب، سياست و اجتماع. اين در حالي است كه احزاب اسلامگراي امروز بيش از حد بر نقش سياست به‌عنوان دست برتر بر دو عامل ديگر اشاره مي‌كنند.
 ابراهيم مي‌گويد: اسلامگرايان اكنون تنها بر مسائل سياسي و حزبي تأكيد و توجه مي‌كنند، اين در حالي است كه اگرچه در حال حاضر ميان اسلامگرايان و ليبرال‌هاي مصر مناقشه و كشمكش وجود دارد اما زماني مي‌رسد كه اين مناقشه به درون اسلامگرايان كشيده خواهد شد.
ابراهيم در نقدي غيرمستقيم به جنبش سلفي‌گري در مصر، مي‌گويد، در ميان اعضا و رهبران اين احزاب كساني هستند كه مستقيما از مسجد وارد عرصه سياست شده‌اند و هيچ آموزشي نديده‌اند.
درحالي‌كه اسلامگرايان مصر به‌طور كلي و سلفي‌ها به‌صورت خاص، از سوي مخالفانشان به‌عنوان غيردمكراتيك‌ترين بازيگران سياسي شناخته مي‌شوند اما تحولات اخير اين فرضيه را زير سؤال برده‌است.
 حزب اصالت هفته گذشته انتخاباتي برگزار كرد تا رهبري براي خود انتخاب كند. حزب النور هم قرار است به‌زودي براي انتخاب رهبر جديد انتخابات برگزار كند. احزاب سلفي با انتخاب رهبران جديد، درواقع نوعي درس دمكراسي عملي را تمرين مي‌كنند. شماري از چهره‌هاي سلفي درباره تفرقه ميان صفوف سلفي‌ها ابراز نگراني كرده‌اند و حتي به‌دنبال گرفتن فتوا از شوراي حقوقي سلفي‌ها براي ممنوعيت تعدد احزاب سلفي به‌خاطر ضربه به آرمان جنبش و بروز اختلاف هستند. اما چهره‌هايي هم هستند كه مي‌گويند اين تعدد احزاب نشانه‌اي از سلامت اين جنبش است.
مصطفي خليفه معاون رهبر حزب نور مي‌گويد، اين فرضيه كه وجود چندين حزب سلفي بر محبوبيت اين جنبش و موقعيتش در انتخابات پارلماني آينده تأثير منفي مي‌گذارد، فرضيه درستي نيست. تعدد احزاب سلفي فرصت پيروزي انتخاباتي آنها را تقويت مي‌كند و موجب مي‌شود كه تعداد كرسي‌هاي آنها در پارلمان بيشتر شود زيرا به راي‌دهندگان امكان انتخاب ميان گروه‌هاي مختلف را مي‌دهد.
منبع: همشهری انلاین به نقل از الاهرام

 
کد مطلب: 20778
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل