قاچاق مواد مخدر؛ محور عملیات نظامی «مارجه»- بخش اول

تاریخ انتشار : چهارشنبه ۱ ثور ۱۳۸۹ ساعت ۱۴:۳۲
قاچاق مواد مخدر؛ محور عملیات نظامی «مارجه»- بخش اول
 در آغاز حمله گسترده تفنگداران دریایی آمریکا به منطقه «مارجه» واقع در جنوب غربی افغانستان که به بازار تریاک معروف است، حدود ۷۰۰ کیلوگرم تریاک خالص و ۲۵ کیلوگرم هروئین از این منطقه کشف شد. این اتفاق اگر در هر جای دیگری از دنیا می‌افتاد مقادیر زیادی مواد مخدر به‌دست می‌آمد و توقیف می‌شد، ولی برای «مارجه» یک ضربه کاری نبود. زیرا وقتی که حدود یک سال پیش نیروهای مبارزه با مواد مخدر افغانستان و آمریکا به بازاری مشابه مارجه حمله کردند، میزان مواد مخدر به‌دست آمده به تن برآورد می‌شد، نه به کیلو. ولی در این عملیات، نیروهای آمریکا نتوانستند آنها را غافلگیر کنند، زیرا فرمانده آمریکایی ناتو ژنرال «استانلی مک‌کریستال» برای کاهش تلفات غیرنظامی، از قبل هشدار داده بود که ممکن است درگیری‌ها تا هفته‌ها ادامه یابد. بنابراین مدت ها قبل از این عملیات مشترک، قاچاقچیان مواد مخدر و بسیاری از حامیان طالبان، منطقه را خالی کرده بودند.
«مارجه» مجموعه‌ای از روستاهای پراکنده و پرگرد و غبار است که در میان ۱۷۰۰ هکتار از مزارع خشخاش و یک مرداب فریبنده قرار دارد. تا مدتی پیش، آنجا کانون اتحادیه‌های بین‌المللی مواد مخدر بود که مرزهای آن تا اروپا، روسیه و خاور دور کشیده شده بود. سازمان ملل براین گمان است که «مارجه» بزرگترین مرکز تولید تریاک جهان است. بنابراین «عملیات مشترک» بزرگتر و بیش از یک عملیات عادی نظامی تلقی شد. این عملیات بزرگترین عملیات علیه تولید و قاچاق مواد مخدر است که تاکنون انجام شده است. این عملیات نشان دهنده پافشاری کاخ سفید و پنتاگون برای جلوگیری از رشد طالبان به کمک سودهای حاصل از مواد مخدر و پایان دادن به حمایت قبایل پشتون از طالبان است.
سرکوب قاچاقچیان افغان بخشی از سیاست‌های مبارزه با مواد مخدر دولت بوش هم بود، ولی هرگز از اقدامات پراکنده برای منهدم کردن مزارع خشخاش فراتر نرفت. هنگامی که جنگ عراق شروع شد، نیروهای آمریکایی اظهار داشتند برای جنگ با اتحادیه مواد مخدر و نیروهای طالبان در افغانستان، با کاهش سرمایه روبرو هستند، علاوه برآن بسیاری از نیروهای امنیتی افغانستان که آمریکا برای جنگ با طالبان و القاعده روی آنها حساب می‌کرد، خود به تجارت مواد مخدر مشغولند. اکنون مقامات آمریکا می‌گویند دولت اوباما رویکرد شدید و سختگیرانه‌ای به مسئله مواد مخدر در افغانستان دارد، از هیچ کس نمی‌گذرد و حتی برای دوستان و همکاران حامد کرزی استثناء قائل نمی‌شود.
یکی از مقامات غربی مبارزه با مواد مخدر در کابل می‌گوید: «همه در مظان اتهام هستند. اگر کسی مشمول تحقیقات شود، هیچ چیز ما را از اقدام علیه او باز نمی‌دارد.»
به دلیل اهمیت منطقه «مارجه» جدا کردن کامل طالبان از دلارهای مواد مخدر بسیار دشوار است. علاوه برآن نه فقط قاچاقچیان با بیشتر ذخایر مواد مخدر و آزمایشگاه‌های تولید هروئین خود فرار کرده‌اند، بلکه هیچگونه توافقی بین فرماندهان ناتو، نیروهای ویژه مبارزه با مواد مخدر و دولت افغانستان برای انجام عملیات بعدی، وجود ندارد.
تجارت تریاک در ساختار اقتصاد جنوب افغانستان ریشه دوانده است. در «مارجه» هم مانند جاهای دیگر، گروه طالبان با حمایت مالی از اتحادیه‌های مواد مخدر، میلیونها دلار از تجارت تریاک به دست می‌آورد. علاوه برآن، مردم عادی منطقه هم از تجارت مواد مخدر سود می‌برند. ۷۰ هزار تن از کشاورزان منطقه و خانواده‌هایشان از این تجارت سود خوبی به دست می‌آورند، کار برای کارگران فراهم می‌شود و زمینه‌ای برای رشوه‌خواری برخی مقامات دولتی افغان است. حتی شورای محلی هم در این تجارت نقش دارد و اختلافات بین سران تولید‌کننده مواد مخدر را حل و فصل می‌کند.
چگونه می‌توان چنین وابستگی را قطع کرد؟ بسیاری از کارشناسان غربی و افغان مبارزه با مواد مخدر، رویکرد «بوقلمون سرد» را پیشنهاد می‌کنند! تخریب مزارع خشخاش و کاشت محصولات دیگر.
«گلاب منگل» فرماندار ایالت هلمند که «مارجه» بخشی از آن محسوب می‌شود با این طرح موافق است، اما نیروهای افغانی، مک‌کریستال و فرماندهان ارتش او معتقدند تخریب مزارع، مردم را خشمگین خواهد کرد: «محمدرحیم‌خان» که یک بار که از حمله مهاجمان جان سالم به در برده و به تازگی به مزارع خشخاش خود بازگشته است به «تایمز» گفت: «من و همسایگانم برای مزارع‌مان پول بسیاری خرج کرده‌ایم، اگر دولت مزارع را نابود کند، تقریباً تمامی مردم علیه آنها شورش خواهند کرد.»
فرماندهان ارتش آمریکا از خرید کل محصول امسال و متقاعد کردن کشاورزان به کاشت محصولات دیگر در فصل آینده طرفداری می‌کنند، اما نیروهای مبارزه با مواد مخدر شدیداً مخالف این نظر هستند. یکی از آنان می‌گوید «پرداخت پول بابت خرید محصولات کشاورزان به منزله پاداش دادن به کارهای خلاف آنهاست.» این افراد با وجودی که می‌دانستند این کار جرم است، ولی باز هم به کاشت خشخاش مبادرت کردند، آنها فقط فکر منفعت خود هستند.» این مقامات اظهار می‌دارند زمین‌های شرق افغانستان باید توسط تیم‌های ایالتی مبارزه با مواد مخدر از خشخاش و تریاک پاک شود و هیچیک از کشاورزان هم نباید سرپیچی کنند. گزینه دیگری برای «مارجه» وجود دارد: به کشاورزان اجازه داده شود تا خشخاش را برداشت کنند و آن را با قیمت پایین بفروشند. سپس کسانی را که می‌خواهند آن را قاچاق کرده و به آزمایشگاه‌های تولید هروئین در نقاط دیگر افغانستان و بازارهای جهانی که دورتر از منطقه هستند، بفروشند، دستگیر کنند. این موجب تنبیه و مجازات قاچاقچیان و حامیان طالبان می‌شود، بدون این که کشاورزان صدمه‌ای ببینند. یکی از فرماندهان ناتو می‌گوید: «هر موقع که پول در دست کشاورزان است، به این معنی است که ما به کامیون‌ها و آزمایشگاه‌های قاچاقچیان نزدیک هستیم. ولی نیروهای مبارزه با مواد مخدر نگران این هستند که سران مواد مخدر راه‌های دیگری را برای قاچاق تریاک در جاهای
دیگر، پیدا کنند. نیروهای امنیتی افغانستان که مسئول مراکز کنترل جاده‌های خارج از مارجه هستند، حلقه سست این زنجیره‌اند. هر سرباز ارتش افغانستان با ۱۶۵ دلاری که ماهانه می‌گیرد، به راحتی خود و شغل خود را طعمه یکی از قاچاقچیان پولدار منطقه می‌کند.
 بحران پایان نیافته
هنگامی که فرماندهان ارتش آمریکا ـ که به نظر می‌رسد مک‌کریستال در این بحث برنده باشد ـ و نیروهای مبارزه با مواد مخدر در مورد این که با مزارع خشخاش چه کنند، به توافق برسند، باز هم با چالش دیگری مواجه خواهند شد: «مجبور کردن کشاورزان به کاشت محصولات دیگر به جای خشخاش. ـ آخرین باری که مقامات کابل تلاش کردند کشاورزان مارجه را به کاشت گندم ترغیب کنند، سال ۲۰۰۸ بود. در آن هنگام خشخاش کیلویی ۷۵ دلار فروخته می‌شد که خیلی پایین‌تر از کیلویی ۲۵۰ دلار در سال ۲۰۰۵ بود. حتی کشاورزان یارانه بذر گندم و کود را نپذیرفتند و معتقد بودند که سود خشخاش بیشتر است.
«روی داناهو» یکی از مقامات آمریکایی در «لشکرگاه» مرکز ایالت هلمند می‌گوید: آنها وقتی که فصل برداشت رسید پی بردند، اشتباه کردند. کشاورزان گندم، بیش از کشاورزان خشخاش برداشت کردند و سود بردند، زیرا خشخاش گیاهی است که به مراقبت بلندمدت برای رشد، زمانی پنج برابر گندم لازم نیاز دارد. همچنین خشخاش کشت گرانقیمتی است که نیاز به کارگران بسیاری دارد که باید پوست خشخاش را بشویند و با دست شیره تریاک را درآورند. با افزایش قیمت گندم مسئولان محلی به این باور رسیدند که کشاورزان بالاخره عقیده خود را تغییر خواهند داد، ولی بیش از آن، تغییر عقیده به این بستگی دارد که کشاورزان متقاعد شوند دوران طالبان به سر آمده است. بسیاری از آنان از این وحشت دارند که شورشیان دوباره باز گردند و آنهایی را که با مقامات آمریکایی و دولت افغان همکاری کرده‌اند، مجازات کنند.
حضور ۱۵۰۰ نیروی ناتو و دولت افغانستان تا حدودی سبب شده است منطقه مارجه به وضع عادی خود باز گردد. حتی حامد کرزی که به دلیل ترس از ترور، به ندرت از کابل خارج می‌شود، در ۷ مارس جرأت کرد از مارجه دیدن کند. او به سخنان بزرگان و ریش سفیدان محلی گوش داد و آنها او را برای انتخاب افراد فاسد و نالایقی که در مارجه به کارگمارده است و نیز خسارات و تلفاتی که نیروهای ناتو به مارجه وارد کرده‌اند، سرزنش کردند. آنها همچنان درخواست کردند تا کرزی برای آنان مدرسه، بیمارستان و اشتغال فراهم آورد.
منبع: نشریه «تایم»    
کد مطلب: 10588
لينک کوتاه خبر: https://goo.gl/9rETGI
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل