انحطاط اجتماعی، خمود و جمود فکری و فرار مغزی/ داکتر سخی اشرف زی

تاریخ انتشار : سه شنبه ۳۱ حمل ۱۳۸۹ ساعت ۰۷:۴۳
پس از واقعه دلخراش ۱۱ سپتامبر توسط یک گروه تروریستی جوان عرب که سیزده تن آن تبعه کشور عربستان سعودی بود تنفر و انزجار کشور امریکا را مقابل کشورهای عرب و همچنان بر ضد همه مسلمانان جهان بر انگیخت و روابط و احترام متقابل را که بین جهان اسلام و مسیحیت وجود داشت به هم زد و جهان غرب توسط دستگاه قوی پروپا گنده‏ی خویش شروع به مذمت دین اسلام نمودند و دین اسلام را به عنوان دین پرخاشگر و خشن که فاقد هر نوع ترحم انسانی وعدالت اجتماعی در جهان معرفی نمودند و حتی حضرت محمد (ص) پیامبر نازنین اسلام را در نشرات اروپایی تروریست خطاب کردند و این ادعای بی‏اساس و بی‏معرفت دو رهبر مسیحی جری فارویل و پت رایبنسون باعث تأثر عمیق مسلمین جهان شد و بین جهان اسلام ومسیحیت یک فاصله ایجاد نمود و زخم‏های جنگ‏های صلیبی را که توسط مسیحی‏های فندامنتالیست به راه انداخته شده بود تازه گردانید. و رهبران سیاسی امریکا نیز به نوبه خود توسط مصاحبه‏ها و تبصره‏های سیاسی کشورهای اسلامی را مورد انتقاد شدید قرار دادند. و هر یک از این متخصصین به اصطلاح شرق شناس نظر به آگاهی محدودی  که از اسلام و کشورهای اسلامی داشتند با ابراز نظریات مختلف و منفی کشورهای اسلامی را متهم به این ساختند که این کشورها در یک دور انحطاط اجتماعی و اقتصادی به سر می‏برند و از نگاه علم و دانش از جهان غرب فاصله گرفته‏اند که این پسمانی‏ها با گذشت زمان عمیق‏تر شده و فاصله بزرگی بین فرهنگ غرب و کشورهای اسلامی ایجاد شده است.
جرج بوش رئیس جمهور پیشین امریکا در یکی از تبصره‏های سیاسی خویش اظهار داشت که کشورهای اسلامی نظر به عقب‏ماندگی‏ها در بخش علم وتکنولوژی احساس حقارت می‏کنند واین عقده به شکل حسادت بروز و در صدد تخریب کشورهای صنعتی جهان غرب بر آمده‏اند.
گرچه تبصره رئیس جمهور سابق امریکا، برای مسلمانان جهان یک اهانت بود و خیلی درد آور بود ولی در عین زمان به روشنفکران، پژوهشگران و متفکرین اسلام موقع آن‏را میسر می‏سازد تا در مورد عقب‏ماندگی‏های کشورهای اسلامی کاوش و پژوهشی را راه اندازی کنند و این ژرفای نا برابری‏های اقتصادی و اجتماعی را که بین کشورهای پیشرفته جهان ایجاد شده است از هر نگاه تحت مطالعه و بررسی عمیق قرار دهند.
هدف از این مقاله به ترازو کشیدن دین اسلام و یا مقایسه دین اسلام با مسیحیت نیست، اسلام برای مسلمین جهان نه تنها یک دین است بلکه اسلام هویت و فرهنگ ماست و اسلام روی بر اساس یگانه پرستی، بشر دوستی، برابری وعدالت اجتماعی بنا شده و هیچ نقصی در دین اسلام در مقایسه با دیگر ادیان وجود ندارد.
برای آ‏ن‏که ما دین اسلام را با پیشرفت‏های علم وتکنولوژی امروزی ارتباط بدهیم و در این مورد قضاوت‏های علمی و بی طرفی بکنیم بایستی احساسات مذهبی و اسلامی را عجالتا کنار گذاشته و تحقیق نمود که واقعاٌ چرا کشورهای جهان اسلام از نگاه علم و دانش از کاروان سریع‏السیر کشورهای صنعتی عقب مانده و رو به فروپاشی هستند و باید تحلیل کنیم که سبب وعلت این کمبودی‏ها و عقب‎‏ماندگی‏ها به خصوص در بخش علم وتکنولوژی تنها دین اسلام است؟ و یا این‏که عوامل دیگریست که باعث این همه نارسایی‏ شده که قطعا به دین اسلام ربطی ندارد بر عکس دین اسلام از جمله تنها ادیان آسمانی است که کسب علم و دانش را برای مسلمانان توصیه نموده است و در قرآن واحادیث نبوی به صراحت لهجه به پیروان دین اسلام کسب علم و دانش را رکن مهم اسلام دانسته است و مثل مشهور است که علم بجوید حتی اگر در چین باشد.
برای آن‏که به سؤال فوق خوبتر جواب ارائه دهیم بر می‏گردیم به پیشینه تاریخچه مختصر دانش اسلامی. اسلام قدیم و یا بهتر بگوییم دوره رنسانس پیشرفت‏های علمی اسلام در بخش‏های مختلف خیلی موفق بود و در اثر تحقیقات وکاوش های علمی بخصوص در بخش الجبر، مثلثات، نجوم، طبابت، فلسفه، معماری وکالیوگرافی در جهان نقش برازنده‏ای داشت. کتب فلاسفه یونان و دانش گریک به عربی ترجمه شد و در اثر تحقیق و پژوهش‏های علمی دانش گریک را مسلمین جهان به تکامل رسانیدند و مزید بر آن اکتشافات و اختراعات جدیدی را از خود به جا گذاشته است که در قرون وسطی کشورهای اروپائی دانش و کاوش‏های علمی جهان اسلام را به نظر قدر نگریسته و آثار و تحقیقات عملی جهان اسلام را به زبان‏های اروپائی بر گرداندند و از آ ن در تحقیقات بیشتر علمی استفاده‏های شایانی نمودند.
جهان بشریت مرهون این همه پیشرفت های علمی بخصوص در بخش ریاضیات وحسابگری کشور های اسلامی است .صرف بطور نمونه یکی از کشفیات واختراعات جهان اسلام را در علم سائینس که بنیان گزارانقلاب بزرگ علم وتکنولوژی در جهان امروز گردید به طور مختصر ذکر می‏شود و آن عبارت از کشف وایجاد سیستم اعداد ده گانه و یا سیستم اعشار است. استعمال اعداد ده گانه، الجبر تطبیقی و هند سه فضائی اعراب زیربنای یک جهش اقتصادی در اروپا گردید که بعدها منجر به انقلاب صنعتی در انگلستان شد. بنیانگذار الجبر مدرن محمد ابن موسی الخوارزمی بود  که کتاب آن تحت عنوان "المختصر فی الحساب والمقابلات" که به زبان‏های اروپایی ترجمه گردید.
مؤسس پزشکی مدرن در اروپا ابن سینا بود. صنعت معماری مسلمین در دو شهر مهم به نام غرناطه و قرطوبه که در کشور اسپانیا قرار دارد از عجایب معماری روزگار به حساب می‏رود و تعمیراتی مانند کتابخانه‏ها، مساجد و حرمسرای عرب به عنوان موزه صنعت معماری حفظ ومیلیون‏ها گردشگر از کشورهای غرب به دیدن این تعمیرات سالانه در اسپانیا می‏روند وهکذا در نجوم و ستاره شناسی مسلمین سرآمد جهان گردیدند. در کشتیرانی بحرهای سه گانه را پیمودند و مسلمین سرزمین‏های نو را در افریقا، آسیای دور، جزایر هندوچین و فیلیپین کشف نمودند و در کشتیرانی از نجوم وموقف ستاره‏ها رفت‏و‏آمد کشتی‏ها را تثبیت می‏کردند و مثال‏های فوق شمه‏ ائی از پیشرفت، اختراعات و انکشافات اسلام است و در عصر رنسانس جهان اسلام در اروپا جهل و ظلمت حکمفرما بود و اروپایی‏ها  به حدی غرق در جهالت بودند که گالیله منجم مشهور اروپا بعد از یک تحقیق دریافت که زمین
کروی است و این ادعای خویش را با جامعه آن روز اروپا در میان گذاشت و کلیسا وی را بلافاصله به دار آویخت.
پس بر می‏گردیم به سؤالی که چرا هزار سال قبل مسلمین جهان پیشقراول جهان در علوم فلسفی، علم وتکنولوژی بودند و امروز یعنی در قرن بیست و یک که ۵۲ کشور اسلامی در جهان وجود دارد و در حدود یک و نیم میلیارد نفوس کره زمین را تشکیل می‏دهند در یک دوره انحطاط فکری، پسمانی‏های اجتماعی به سر می‏برند و بیشترین فی‏صد بی‏سوادان در جهان در کشورهای اسلامی وجود دارد وجواب این سؤال را اندکی بعد تشریح خواهیم کرد ولی قبل از این‏که در مورد عقب‏ماندگی‏های مسلمانان بحث شود باید مختصری در مورد پیشرفت‏های معیرالعقول جهان غرب نیز تذکر بدهم که جهان مرهون پیشرفت‏های علم و تکنولوژی امروزی کشورهای صنعتی جهان غرب است. پیشرفت‏های سریع و وسیع جهان غرب را مانند یک پاغنده (snowball system) برف تشبیه می‏کنند که به روی زمین لولان وغلطان در حرکت است وبا هر چرخ زدن برف‏های دیگر را به خود جذب نموده وحجم آن بزرگ و بزرگترمی‏شود. واقعاٌ روزی نیست که در رسانه‏های غرب از اختراعات وروش‏های جدید و اصلاح شده به منظور مولدیت ومفدیت بیشتر تولیدات صنعتی در بخش‏های مختلف اقتصادی، تکنولوژی والکترونیکی صحبت به میان نیاید و این اختراعات واکتشافات خارق‏العاده از یک طرف در خدمت بشر قرار گرفته و همه کشورها به شمول جهان اسلام در همه امور زندگی از آن مستفید می‏شوند واز جانب دیگر به قدرت وعظمت کشورهای صنعتی روز به روز افزوده است و یک نا برابری اقتصادی واجتماعی را در جهان سوم ایجاد نموده است. کشورهای پیشرفته و صنعتی اروپا و امریکا همیشه اصطلاح معروف "حاکمیت به علم و دانش معادل به توانائی، نفوذ و سلطه است" یادآور و در مکالمه‏های روزمره غربی‏ها از آن استفاده می‏کنند Knowledge is power
پیشرفت‏های چشم‏گیری که در بخش‏های مختلف نصیب جهان غرب شده است در حقیقت حاکمیتی است که به تدریج  بر کشورهای کم انکشاف و رو به انکشاف که کشورهای اسلامی نیز دراین گروه هستند پهن کرده و این کشورها را تحت سلطه و نفوذ سیاسی، اقتصادی و اجتماعی خود در آورده است و ایدیالوژی جهان غرب را که دموکراسی است به طور صلح‏آمیز و یا قهراٌ و جبراٌ در این کشورها پیاده کرده‏اند.
بر می‏گردیم به مشکل اساسی و عقب‎ماندگی‏های جهان اسلام. عواملی که باعث عقب‎ماندگی‏های کشور اسلامی شده است زیادند ولی ما صرف در این مبحث ساختار سیاسی و اجتماعی این کشورها را تحت مشورت قرار میدهیم. کشورهای اسلامی دارای سیستم سیاسی مختلف‏اند، یک تعداد این کشورها به خصوص کشورهای خلیج فارس توسط شاهان، امیران خود خوانده و شیخ‏ها اداره می‏شوند و دسته دیگر این کشورها صرف به نام جمهوری است ولی توسط رهبران دیکتاتور منش ومستبد اداره می‏شوند، رهبران سیاسی کشورهای خلیج فارس توسط حمایت و پشتیبانی خارجی به مسند قدرت نشسته‏اند و نزد کشورهای غرب متأسفانه جهان اسلام را کشورهای عربی و شیخ نشینان اطراف خلیج فارس تصور می‏کنند. رهبران سیاسی و ارکان اداری این کشورها  را عموماٌ خویشاندان و یا اشخاصی که به فامیل رهبران سیاسی و شاهی قرابت دارد تشکیل می‏دهد و این رهبران قطعاٌ نزد ملت مسؤولیت نداشته فرمانروایان ظالم و مستبداند. ثروت نفت مستقیماٌ توسط امیرها وشاهان کنترل می‏شود، براساس گزارش دستگاه‏های نشراتی امریکا، تنها کشور عربستان سعودی در حدود هفتصد و پنجاه میلیون دالر را در امریکا سرمایه‏گزاری نموده است و سرمایه گزاری‏های سایر شیخ نشینان عرب گرچه به طور دقیق معلوم نیست ولی به طور یقین از صدها میلیون دالر متجاوز است، انتخابات پارلمانی وجود ندارد و اگر پارلمان هم باشد یک شکل ظاهری داشته و پالیسی رهبران سیاسی کشور توسط این گونه پارلمان‏ها تائید می‏شود. گرچه این کشورها ثروتمند اند ولی از نگاه تعقل و تعلیم پیشرفته نیستند منقدان، اهل اندیشه و نویسندگان نام آشنا  نفوس بومی این سرزمین‏ها را مردمان ابتدایی، بادیه نشین، خشن، فاقد هر نوع احساس هم‏نوعی و بشردوستی تعریف کرده‏اند، بادیه نشینان عرب  پرخاشگر، کوتاه‏فکر، متعصب وهمیشه با یکدیگر در جنگ و ستیزند.
کنفرانس کشورهای اسلامی ومؤسسه اتحادیه عرب دو ارگان معروف بین‏الاسلامی و بین‏العرب‏اند که از ابتدای تأسیس تا امروز موفق به کوچکترین راه‏حل سیاسی برای کشورهای اسلامی وعرب نشده‏اند اداره و کنترل کنفرانس اسلامی تحت نفوذ سیاسی و مالی کشورهای صاحب نفوذ عرب است که به صورت غیر مستقیم ازامیال وخواهش‏های سیاسی کشورهای غربی نمایندگی می‏کند. کشورهای عرب و شیخک‏های خلیج دو نقش متفاوت را در جهان بازی می‏کنند از یک طرف فرمانبر و فرمان بردار کشورهای غربی به خصوص امریکا وانگلستان‏ هستند و از سوی دیگر این فرمانبرداران غرب، رهبر و رهنمای دینی سایر کشورهای جهان اسلام‏اند و اکثر کشورهای عقب مانده اسلامی که قسمت اعظم نفوس‏شان را مردم بی‏سواد و کم سواد تشکیل می‏دهند فرمانروایان عرب را رهنمای اسلامی خویش قبول نموده و به فامیل سلطنتی سعودی عرب، لقب خادم‏الحرمین را داده‏اند.
عامل دیگری که باعث عقب‎ماندگی‏ کشورهای اسلامی شده ملاهای کم سواد و یا روحانیون به اصطلاح اسلامی هستند که صدمه بزرگ سیاسی، اقتصادی و اجتماعی بر پیکر اسلام وارد ساخته است و این ملاها دارای دانش محدود اسلامی‏اند که به سلسله مراتب در مسجد ابتدا به حیث چلی شروع کرده و بعد از طی یک دوره در مساجد قبیلوی به سوی طالب و پیش‏نماز ارتقاع یافته و بالاخره به سمت ملایی می‏رسد. این گروه از ملاهای کم سواد که متأسفانه تعداد آنها به مراتب نسبت به رهبران اسلامی که دارای تحصیلات عالی در تئوری‏های اسلامی و اشخاص فهمیده جامعه‏اند زیادتر است. ملاهای کم سواد درس تنگ نظری، جهالت، تعصب قومی و مذهبی را به اهالی قریه خویش تزریق و شریعت وفقه اسلام را طوری که خودش می‏خواسته تعبیر و تفسیر می‏کند و جامعه هم تبار، هم زبان و کم سواد خویش را به قهقرا و گمراهی کشانیده‏اند که مثال معروف آن طالبان‏اند که در مدارس ملاهای دیوبندی پاکستان درس دینی آموخته که این ملاها و مدارس توسط وهابی‏های افراطی عرب تمویل میشوند. ملاهای دیوبندی پاکستان با ریش‏های انبوه و نارنجی رنگ تعصب قومی و مذهبی را به شکل خیلی افراطی تشویق می‏کنند، هر هفته در مساجد پاکستان پیروان ملاهای دیوبندی به مساجد برادران مسلمان و مذاهب دیگر حمله برده و مردمی را که به منظور عبادت در مسجد جمع شده‏اند با مسلسل و رگبار گلوله می‏بندند و باعث قتل ده‏ها برادر اسلامی می‏شوند. کلیسای مسیحی را با بمب و نارنجک منفجر و باعث قتل مردم بی‏گناه می‏شوند که در جهان این روش وحشیانه این ملاها انعکاس منفی بجا گذاشت و دین اسلام را دین جنگ و وحشت معرفی نمودند و در افغانستان طالبان به نام دین اسلام چه بدعتی را روا نداشتند حرکات غیر انسانی وغیر اسلامی این گروه جهان را متأثر و متعجب نمود و بکلی مخالف کسب علم و دانش‏اند و در مساجد توصیه می‏شود که بهترین علم در قرآن است و نباید پسران و دختران به مکاتب بروند ولی خود این ملاها از هرگونه مزایای تکنولوژی جهان غرب بر خوردارند.
جهان اسلام باید با پیشرفت‏های تکنولوژی امروزی در جهان هم گام شوند و در عین حال ارزش‏های اسلامی و فرهنگی را نگهدارند و برای بر آوردن این اهداف باید جهان اسلام یک رفرم رادیکال در بخش سیاسی، اقتصادی و اجتماعی بیاورد و دست رهبران سیاسی خودخواه و خودکامه به شکلی کوتاه گردد و درعوض حکومتی که اداره سیاسی آن بر پایه‏های دموکراسی واقعی و حمایت مردمی استوار باشد تأسیس و همکاری‏های نزدیک اقتصادی  و سیاسی بین کشورهای اسلامی تشویق گردد و یک ارگان بین‏المللی مانند کنفرانس اسلامی که هدف آن تنها لب جنبانی نه بلکه واقعاٌ اهداف آن تقویت و رشد سیاسی و اقتصادی کشورهای اسلامی باشد به میان آید و ابتدا کشورهای اسلامی مانند بازار مشترک اروپا همکاری‏های نزدیک اقتصادی را شروع کنند و روابط اقتصادی خویش را بر اساس عدل و برابری هماهنگ ساخته بعد از آن‏که تجربه‏ها حاصل شد این همکاری‏ها در بخش سیاسی و اجتماعی توسعه پیدا کند. در قدم اول باید پلان‏های وسیع در راه ترویج و تعلیم طرح و مزید برآن پالیسی‏های مؤثر اقتصادی که مطابق به واقعیت و شرایط محیطی منطقه باشد وضع گردد و در تطبیق آن سعی به شود و مراکز پژوهش و ریسرچ در دیسپلین‏های مختلف علمی بخصوص در بخش علم و تکنولوژی تأسیس و برای برآوردن این اهداف از کشورهای پیشرفته جهان مساعدت و کمک بخواهند.  داکتر سخی اشرف زی سیدکاغذ
کد مطلب: 10571
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل